Wystawa o Wielkiej Emigracji w ostrołęckim muzeum data wpisu: 21.10.126520 r., godz. 00:00
Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, pragnąc włączyć się do ogólnopolskich obchodów Roku Chopinowskiego, przygotowało wystawę zatytułowaną „Wielki exodus Polaków”. Celem ekspozycji jest przybliżenie losów Polaków, których wygnała na obczyznę sytuacja polityczna po klęsce powstania listopadowego. Szacuje się, iż od 1831 do 1847 roku za granicą przebywało łącznie do 11 tysięcy osób. Okres ten został nazwany Wielką Emigracją. Na obczyźnie znaleźli się wówczas najwybitniejsi przedstawiciele polskiego życia politycznego, kulturalnego i artystycznego. Wielu z nich było bezpośrednimi uczestnikami powstania, inni nie widzieli dla siebie możliwości rozwoju w owładniętym zaborami kraju. Z zagranicy promieniowała polska myśl polityczna, tam powstawały największe dzieła dziewiętnastowiecznej kultury polskiej. Na emigracji organizowano placówki naukowe i kulturalne, powstawały biblioteki, drukowano polskie dzieła.
Na obczyźnie mieszkali i tworzyli wówczas najwybitniejsi polscy artyści: Fryderyk Chopin, Juliusz Słowacki, Adam Mickiewicz i Zygmunt Krasiński.
W końcowej fazie powstania listopadowego, w październiku 1831 roku, w Galicji i Prusach znalazło się około 50 tysięcy żołnierzy polskich oraz grupa cywilnych uchodźców. Musieli podjąć decyzję czy chcą wrócić do Królestwa Polskiego czy udać się na tułaczkę. Po ogłoszeniu carskiej amnestii dla uczestników powstania duża część armii powróciła do ojczyzny. Wielu byłych powstańców nie zostało objętych amnestią. Część partiotów uważała emigrację za jedyne honorowe rozwiązanie. Powrót do Królestwa Polskiego przez wielu uznawany był za zdradę ojczyzny i nielojalność wobec współtowarzyszy. Groził aresztowaniami, konfiskatą mienia, wywózkami na Syberię, wyrokami śmierci.
Od listopada 1831 roku do połowy 1833 roku przez kraje europejskie w zorganizowanych kolumnach przeszło kilka tysięcy byłych żołnierzy powstańczych. Część uchodźców przemieszczała się także indywidualnie bądź w niewielkich grupach. Trasy przemarszów wiodły głównie do Francji. Tam znalazło się około 5,5 tysiąca Polaków. Wielu wychodźców osiadło w Niemczech, głównie w Dreźnie i Lipsku. Skupiska emigrantów polistopadowych znajdowały się także w Anglii, Belgii, Szwajcarii oraz w krajach skandynawskich i Stanach Zjednoczonych.
Wojna polsko-rosyjska 1831 roku i przemarsz do Francji wywoływały ogromne zainteresowanie w krajach Europy Zachodniej. Tysiące tułaczy przemierzających drogę z miejsc internowania w Prusach i Galicji spotykało się z gorącym przyjęciem w miastach europejskich. W akcie solidarności publikowano setki broszur i grafik przedstawiających bohaterstwo Polaków oraz ich losy po opuszczeniu terytorium Królestwa Kongresowego.
Większość uchodźców znad Wisły osiedliła się we Francji. Żołnierze byli zgrupowani w tzw. zakładach (dépôts), rozmieszczonych w mniejszych miejscowościach. Mieli utrzymać zdolność bojową by, jak wierzono, wkrótce wrócić do ojczyzny i podjąć walkę z caratem. Niektórzy z nich starali się kontynuować studia podjęte przed wybuchem powstania. Po rozwiązaniu zakładów, jesienią 1833 roku, gdy okazało się, że zbrojny powrót jest niemożliwy, wielu byłych powstańców podjęło naukę rzemiosła. Duża ich część pracowała też jako nauczyciele języków obcych. Nieliczna grupa emigrantów, głównie cywilnych uczestników powstania, osiedliła się w Paryżu. Polacy skupiali się początkowo głównie w Dzielnicy Łacińskiej, a od 1843 roku dla wielu centrum życia emigracyjnego znajdowało się w należącym do księcia Adama Jerzego Czartoryskiego Hotelu Lambert. Tam powstały instytucje takie jak: Towarzystwo Historyczno-Literackie, Biblioteka Polska, Biuro Paryskie Spraw Polskich i inne.
Wystawa zatytułowana „Wielki exodus Polaków” została podzielona na trzy części. Pierwsza przybliża końcowe chwile powstania i konieczność opuszczenia Królestwa przez jego uczestników. W drugiej części ukazany został przemarsz Polaków przez Europę. Trzecia poświęcona została życiu na obczyźnie, głównie we Francji.
Wystawę będzie można obejrzeć w Ostrołęce od 6 lutego do 5 maja, zaś od 6 września do końca roku prezentowana będzie w Muzeum im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Dreźnie.
Joanna Zyśk
Galeria zdjęć:
Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce
Pl. gen. Józefa Bema 8
tel. 0-29 764-54-43, fax. 0-29 764-35-00
